Rize Ziraat Odası Çay Kanunu Tasarısına  neden karşı çıkmaktadır?

  Öncelikle bu içerikte ki bir tasarının kanunlaşması halinde üreticilerin teminatı Çaykur ortadan kalkacaktır. Böylelikle çay müstahsili korumasız ortamda özel sektörün insafına terk edilecek, çaylıklarını terk ederek göç etmek zorunda kalacaktır. Tasarının ilgili maddelerine ilişkin eleştirilerimiz şu şekildedir; 

1-) Üst Kurul’un Oluşumu  

Madde 3.  … Çay tarımının yapıldığı İl ve İlçe Ziraat Odaları Genel Kurullarınca seçilen üyeler arasından Türkiye Ziraat Odaları Birliği tarafından gösterilecek üç aday arasından bir üye …; dokuz kurul üyesinden sadece bir tanesi işin asıl sahibi üretici birlikleri arasından seçilmekte olup, bunun kabul edilmesi mümkün değildir.Diğer yandan Üst Kurulda Ticaret Borsanın 3 üye ile temsil edilmesi öngörülmüştür. Bugün 204.000 müstahsil yaş çay üretimi yapmaktadır. Ayrıca çiftçilerimizin Anayasal tek meslek örgütü Ziraat Odalarıdır. Çay üreticilerimizin hak ve menfaatlerinin korunması, kurulun tüm sektörlerin hakkaniyetle temsil edildiği bir yapıda olmasının sağlanması bakımından, Ziraat Odalarının üye sayısı da borsalarınki kadar olmalıdır.  Üreticilerimiz kurulda en az 3 üye ile temsil edilmelidir. Çayın asıl sahibinin üretici (müstahsil) olduğu unutulmamalıdır. 

 2-) Türk Çayının Yabancı Çaylarla Harmanlanması

Madde 5.  30.Fıkra;…Uluslararası yeni bir marka ve imaj oluşturmak için serbest bölgelerde farklı ülke ürünleriyle harman yapılması konusunda alt yapı çalışmalarını desteklemek;

Madde 17. 4.Bendi Uluslararası pazarlarda yeni markalar oluşturmak, imaj yenilemek gayeleriyle, farklı ülke ürünleriyle asgari yüzde 50 oranında Türk çayı ile harman yapmak suretiyle…;

Türkiye’nin çay tüketimi kendi üretimi ile karşılanacak düzeydedir. Bu bakımdan arzın talep dengesinin sağlandığı pazara ithal çay sokmanın amacının öncelikle damak tadının değiştirilmesi olduğu düşünülmektedir. Zira Çay Kanunu Tasarısını savunanların poşet çayları incelendiğinde bunların ithal çaylarla harmanlı oldukları görülecektir. Ucuz yabancı çay ile aşırı bir kar sağlama amacı sezilmektedir.Ancak oluşturulacak olan yeni bir markanın ihraç edilmesi düşünülüyorsa bu işlemde bir sakınca bulunmamaktadır. 

3-) Tapu Kayıtlarının Esas Tutulması

Madde 11. Mevcut çay bahçeleri ile yeni oluşturulacak çay bahçelerinin uygunluğu, uzman ekip tarafından saptandıktan sonra, harca tabi olmaksızın ruhsat verilir. Kurul’dan izin alınmaksızın yeni çay tarım alanı tesis edilemez. Ruhsat verilen çay bahçelerinin tapu kayıtlarına uygunluğu sağlanır.

Bu düzenleme mevcut olan tüm çaylıklara yeniden ruhsatlandırma zorunluluğu getirmektedir. Tapu kaydı olmayan, zilliyetlikleri bulunanlar mağduriyet yaşayacaktır.  

4-) ÇAYKUR’un Borsada  Zorunlu İşlem Yapması

Madde 12. 5. Fıkra; Kuru çay üreticileri, ürettikleri kuru çayın tamamını borsada satmak zorundadırlar.

Kanunun asıl amacı burada gizlidir. Bu şekilde ÇAYKUR’un önce pazarlama bölümünün sonra da kendisinin tasfiye edilmesi amaçlanmaktadır. Bir Kamu Kuruluşu’nun ürettiği ürünü başka bir organı üzerinden ilave giderlere maruz kalarak tekrar satın alması akıl ve mantık dışı bir uygulamadır. Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü bu kapsamdan muaf tutulmalıdır. ÇAYKUR çay sektörü üzerinde ülkemizde ekonomik ve sosyal yönden çok önemli bir yere sahiptir. Çay üretimi Doğu Karadeniz Bölgesinde temel ekonomik güç olmuş, istihdam yaratarak bölgesel göçü önlemiş, bir milyondan fazla  insanımıza geçim kaynağı olmuş ve ülkemizi çayda dışa bağımlılıktan kurtarmıştır. Bütün bunlar bugüne kadar ÇAYKUR vasıtasıyla gerçekleştirilmiştir. ÇAYKUR’un sıradan ticari bir firma statüsüne konulması mümkün değildir.  

5-) Fiyatın Belirlenmesi

Madde 15. Yaş çay fiyatları, her yıl hasat döneminden önce kuru çay üretici temsilcileri ile yaş çay üretici temsilcilerinin bir araya gelmesiyle tartışılır ve belirlenen fiyat, Kurula önerilir. Kurul da genel ekonomik gelişmeler doğrultusunda o yıl için uygulanacak asgari yaş çay fiyatını ilan eder. 

6-) Yaş Çay Sözleşmesi

Madde 15.  10. ve 11. Fıkralar; Yaş çay üreticisi ile kuru çay üreticisi arasında akdedilecek sözleşmenin içerik ve şekli, tip sözleşme halinde kurul tarafından hazırlanır, özel hükümler ise taraflar arasında belirlenir. Sözleşmenin personel bazında yapılması esastır. İki dekarın altındaki parsellerde en fazla bir sözleşme yapılabilir. 

7-) Kaçak Çay

Madde 5. 34.Fıkra; Kaçak çayların iç pazara girmesini engelleyecek her türlü tedbirleri almak, bu konuda ilgili tüm kurum ve kuruluşlarla koordinasyon içerisinde çalışarak kaçak çay işiyle iştigal ettiği tespit edilenler hakkında her türlü yasal işlemi yapmak ve yaptırmak,

Türk Çay üretimine çok ciddi zararlar veren kaçak çay işiyle iştigal ettiği belirlenenler hakkında ne gibi yasal işlemler yapıldığı daha belirgin açıklayıcı olmalıdır. Ayrıca yakalanan sağlığa zararlı kaçak çayların imha edilmesi, tasfiye işleminin Rize İhtisas Gümrüğünde gerçekleştirilmesi gereklidir.