Türkiye Tarım Havzaları Modeline Göre 2010 Yılı Yaş Çay Ürünü Fark Ödemesi Desteğine Dair 2010/477 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı 19 Haziran 2010 tarih, 27616 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

- Doğu Karadeniz, Çoruh ve Orta Karadeniz Havzalarında ruhsatlı çay alanlarında 2010 yılı üretim sezonunda yaş çay yaprağı üreterek satışını yapan üreticiler fark ödemesi desteğinden faydalanacaktır.

- Ruhsatlı üreticilerine 2010 yılı yaş çay ürünü için kilogram başına 11,5 Kuruş fark ödemesi yapılacaktır.

- Yaş çay ürünü destekleme priminden, ruhsatlı üretici olup, bundan önceki Kararnameler ile destekleme priminden faydalanmak için kamu ve özel sektör işletmelerine başvuruda bulunan ve 2010 yılında da üreticiliği devam eden ruhsatlı üreticilerin belgeleri, 2010 yılı fark ödemesi içinde geçerli olacaktır.  Bu üreticilere, kamu ve/veya özel sektör yaş çay işleme tesisleri tarafından, 2010 yılında sattıkları çay miktarı üzerinden, 2010 yılı fark ödemesi desteği, başvuru yapılmaksızın tahakkuk ettirilecektir.

-Ancak, ÇAY-KUR’a ve/veya özel sektör işletmelerine sattıkları çay nedeniyle, bu fark ödemesi desteğinden ilk defa yararlanmak isteyenler ile bu yıl farklı bir özel sektör işletmelerine yaş çay satan ruhsatlı üreticiler, 24/12/2010 tarihine kadar Çiftçi Belgesi, üzerinde T.C. kimlik numarası olan nüfus cüzdanının fotokopisi veya vukuatlı nüfus kayıt örneği fotokopisi ve müracaat dilekçesi ile birlikte çay sattıkları kamu ve/veya özel sektör işletmelerine başvuracaklardır.

       *  Ruhsatlı üreticilerin 2010 yılında üretip satmış oldukları yaş çay miktarları ruhsatlı alanları ile ilişkilendirilir. Ruhsatlı alanlardaki üretim farklılıklarından dolayı üreticilerin 2010 yılında sattıkları çay miktarının; budamaya tabi tutulan çaylıklar nedeniyle üreticilerin uğradığı gelir kaybının tazminine ilişkin gelir kaybı hesaplanmasında belirlenmiş dekar başına ortalama üretim miktarının en fazla iki katına kadar olan kısmına fark ödemesi desteği yapılır. Fazlalık olan kısım dikkate alınmaz. Buna göre destek tutarları hesaplanır ve hesaplanan destek tutarları, Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından ödenek tahsisi için Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bildirilir.

Tüm çiftçilerimize önemle duyurulur.

ÇAY PLATFORMU 3 NO’LU BİLDİRGESİ            

 Çay Platformu, Dönem sözcüsü sayın Nevzat PALİÇ’in başkanlığında ve diğer sivil toplum örgütleri ile meslek kuruluşlarının da katılımıyla 15.05.2010 tarihinde saat 14.00’de toplanmıştır.              Toplantıda Çay Kanunu Tasarısı ve çay sektörüne muhtemel etkileri ele alınmıştır. Katılımcı kuruluşların temsilcilerinin yaptıkları görüşmeler sonrasında aşağıdaki hususların kamuoyuna açıklanmasına karar verilmiştir:        

     Çay Platformu olarak Ulusal Çay Konseyi ve Ticaret Borsası tarafından hazırlanan Çay Kanunu Taslağına ilişkin çekincelerimiz ve görüşlerimiz daha önce kamuoyuna bildirilmiştir. Taslak bu haliyle çay sektörünü tümüyle yok edecek hükümler taşımaktadır ve o nedenle Çay Platformu olarak reddedilmektedir.             

 Sayın Başbakanımız bölgemizi ziyaret etmiş ve ziyaret esnasında Kanun taslağı ile ilgili endişeler kendilerine anlatılmıştır.              

 Bu görüşmeler esnasında, Hükümetin hazırladığı bir taslak gibi topluma aksettirilmeye çalışılan ve büyük tepki toplayan bu taslağın, Hükümet tarafından hazırlanmadığı bizzat Sayın Başbakanın kendisi tarafından ifade edilmiştir.             

  Sayın Başbakanımızın bu açıklamaları gerek Platformu teşkil eden sivil toplum kuruluşları ve gerekse sektörle ilgili her kesimde büyük bir memnuniyet yaratmıştır.        

       Platform olarak,   

 Kanun’un, mutlaka çay platformu ve sivil toplum örgütlerinin görüşleri alınarak hazırlanması;    Dayatmacı anlayışla hareket edilmemesi,   Gerektiği hususlarının bir kez daha kamuoyuna ilan edilmesine karar verilmiştir.  

Sayın Başbakanımızdan bölge halkı ve sivil toplum kuruluşları olarak talebimiz ise ÇAYKUR’un tümüyle özelleştirme kapsamından çıkarılmasıdır.  

Çay Platformu katılımcıları, bölgenin ekonomik ve sosyal menfaati için sektörle ilgili çalışmalarına devam etmektedir. İleriki bir tarihte yeniden bir araya gelinecek,  platformda oluşan görüş ve öneriler kamuoyuyla anında paylaşacaktır.

Saygılarımızla.                                                         

            Nevzat PALİÇ                                              

      Çay Platformu Dönem Sözcüsü 

Rize Ziraat Odası Çay Kanunu Tasarısına  neden karşı çıkmaktadır?

  Öncelikle bu içerikte ki bir tasarının kanunlaşması halinde üreticilerin teminatı Çaykur ortadan kalkacaktır. Böylelikle çay müstahsili korumasız ortamda özel sektörün insafına terk edilecek, çaylıklarını terk ederek göç etmek zorunda kalacaktır. Tasarının ilgili maddelerine ilişkin eleştirilerimiz şu şekildedir; 

1-) Üst Kurul’un Oluşumu  

Madde 3.  … Çay tarımının yapıldığı İl ve İlçe Ziraat Odaları Genel Kurullarınca seçilen üyeler arasından Türkiye Ziraat Odaları Birliği tarafından gösterilecek üç aday arasından bir üye …; dokuz kurul üyesinden sadece bir tanesi işin asıl sahibi üretici birlikleri arasından seçilmekte olup, bunun kabul edilmesi mümkün değildir.Diğer yandan Üst Kurulda Ticaret Borsanın 3 üye ile temsil edilmesi öngörülmüştür. Bugün 204.000 müstahsil yaş çay üretimi yapmaktadır. Ayrıca çiftçilerimizin Anayasal tek meslek örgütü Ziraat Odalarıdır. Çay üreticilerimizin hak ve menfaatlerinin korunması, kurulun tüm sektörlerin hakkaniyetle temsil edildiği bir yapıda olmasının sağlanması bakımından, Ziraat Odalarının üye sayısı da borsalarınki kadar olmalıdır.  Üreticilerimiz kurulda en az 3 üye ile temsil edilmelidir. Çayın asıl sahibinin üretici (müstahsil) olduğu unutulmamalıdır. 

 2-) Türk Çayının Yabancı Çaylarla Harmanlanması

Madde 5.  30.Fıkra;…Uluslararası yeni bir marka ve imaj oluşturmak için serbest bölgelerde farklı ülke ürünleriyle harman yapılması konusunda alt yapı çalışmalarını desteklemek;

Madde 17. 4.Bendi Uluslararası pazarlarda yeni markalar oluşturmak, imaj yenilemek gayeleriyle, farklı ülke ürünleriyle asgari yüzde 50 oranında Türk çayı ile harman yapmak suretiyle…;

Türkiye’nin çay tüketimi kendi üretimi ile karşılanacak düzeydedir. Bu bakımdan arzın talep dengesinin sağlandığı pazara ithal çay sokmanın amacının öncelikle damak tadının değiştirilmesi olduğu düşünülmektedir. Zira Çay Kanunu Tasarısını savunanların poşet çayları incelendiğinde bunların ithal çaylarla harmanlı oldukları görülecektir. Ucuz yabancı çay ile aşırı bir kar sağlama amacı sezilmektedir.Ancak oluşturulacak olan yeni bir markanın ihraç edilmesi düşünülüyorsa bu işlemde bir sakınca bulunmamaktadır. 

3-) Tapu Kayıtlarının Esas Tutulması

Madde 11. Mevcut çay bahçeleri ile yeni oluşturulacak çay bahçelerinin uygunluğu, uzman ekip tarafından saptandıktan sonra, harca tabi olmaksızın ruhsat verilir. Kurul’dan izin alınmaksızın yeni çay tarım alanı tesis edilemez. Ruhsat verilen çay bahçelerinin tapu kayıtlarına uygunluğu sağlanır.

Bu düzenleme mevcut olan tüm çaylıklara yeniden ruhsatlandırma zorunluluğu getirmektedir. Tapu kaydı olmayan, zilliyetlikleri bulunanlar mağduriyet yaşayacaktır.  

4-) ÇAYKUR’un Borsada  Zorunlu İşlem Yapması

Madde 12. 5. Fıkra; Kuru çay üreticileri, ürettikleri kuru çayın tamamını borsada satmak zorundadırlar.

Kanunun asıl amacı burada gizlidir. Bu şekilde ÇAYKUR’un önce pazarlama bölümünün sonra da kendisinin tasfiye edilmesi amaçlanmaktadır. Bir Kamu Kuruluşu’nun ürettiği ürünü başka bir organı üzerinden ilave giderlere maruz kalarak tekrar satın alması akıl ve mantık dışı bir uygulamadır. Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü bu kapsamdan muaf tutulmalıdır. ÇAYKUR çay sektörü üzerinde ülkemizde ekonomik ve sosyal yönden çok önemli bir yere sahiptir. Çay üretimi Doğu Karadeniz Bölgesinde temel ekonomik güç olmuş, istihdam yaratarak bölgesel göçü önlemiş, bir milyondan fazla  insanımıza geçim kaynağı olmuş ve ülkemizi çayda dışa bağımlılıktan kurtarmıştır. Bütün bunlar bugüne kadar ÇAYKUR vasıtasıyla gerçekleştirilmiştir. ÇAYKUR’un sıradan ticari bir firma statüsüne konulması mümkün değildir.  

5-) Fiyatın Belirlenmesi

Madde 15. Yaş çay fiyatları, her yıl hasat döneminden önce kuru çay üretici temsilcileri ile yaş çay üretici temsilcilerinin bir araya gelmesiyle tartışılır ve belirlenen fiyat, Kurula önerilir. Kurul da genel ekonomik gelişmeler doğrultusunda o yıl için uygulanacak asgari yaş çay fiyatını ilan eder. 

6-) Yaş Çay Sözleşmesi

Madde 15.  10. ve 11. Fıkralar; Yaş çay üreticisi ile kuru çay üreticisi arasında akdedilecek sözleşmenin içerik ve şekli, tip sözleşme halinde kurul tarafından hazırlanır, özel hükümler ise taraflar arasında belirlenir. Sözleşmenin personel bazında yapılması esastır. İki dekarın altındaki parsellerde en fazla bir sözleşme yapılabilir. 

7-) Kaçak Çay

Madde 5. 34.Fıkra; Kaçak çayların iç pazara girmesini engelleyecek her türlü tedbirleri almak, bu konuda ilgili tüm kurum ve kuruluşlarla koordinasyon içerisinde çalışarak kaçak çay işiyle iştigal ettiği tespit edilenler hakkında her türlü yasal işlemi yapmak ve yaptırmak,

Türk Çay üretimine çok ciddi zararlar veren kaçak çay işiyle iştigal ettiği belirlenenler hakkında ne gibi yasal işlemler yapıldığı daha belirgin açıklayıcı olmalıdır. Ayrıca yakalanan sağlığa zararlı kaçak çayların imha edilmesi, tasfiye işleminin Rize İhtisas Gümrüğünde gerçekleştirilmesi gereklidir.